Durum Tespiti: Modernizm ve Postmodernizm: (Din ve gelenekten kopuş, Bireyselleşme, Sekülerleşme, Rasyonalizasyon, Konsantrasyon (Yoğunlaşma, Uzmanlaşma - Aşırı Uzmanlaşma), Standardizasyon, Senkronizasyon, Yeni Risk Anlayışı (İmal Edilmiş Risk)
İdeoloji ve Hurafeci/Yorumcu: Bilimi ideolojiden, dini ise hurafelerden ayırmak. Yani bilimi, bilim insanlarının ideolojilerinden; dini ise teologların görüşlerinden ayırmak gerekir.
Her düşünce ya da paradigma ortaya çıktığı kültürün ve düşüncenin izlerini taşır. Kutsal Kitab’ı (Tevrat-İncil) daha doğru anlamak için üretilmiş yöntemlerle, Kuran-ı Kerimi anlamaya çalışmak bu paradoksu yansıtır.
Temel Bir Cümle (Aklı zayıflatmadan İman-inanç-akıl):
Doğruya ulaşmanın tek yolu AKIL olmadığı gibi, her doğrunun MAKUL OLMA zorunluluğu yoktur.
Din, aklı muhatap almıştır. Akıl olmazsa kişi dinen sorumlu olmaz. Aklı olmayanın dini olmaz. Akıl, iman için gerekli bir unsurdur. İman, insandaki en yüce tutkudur ve büyük bir sıçramadır. Allah’a inanmak, insanın akılla açıklayamayacağı, mantık çerçevesinde temellendiremeyeceği bir şeydir. Bu durum bir "inanç sıçramasını"dır (leap of faith). // "İnsanın en büyük yolculuğu, kendisini aşarak Allah’a yönelmesidir."
“Din, bilimi Tanrı'nın yarattığı evrenin incelenmesi olarak görür.”
Yaşanan olumsuzluklar “din” kaynaklı değil; DİNİN ANLAŞILMA BİÇİMİ ve tamamen insan üretimi olan “DİN ANLAYIŞI” üzerinden gerçekleşmiş olduğudur. Şu halde çatışmanın “din-bilim” ikilemi değil, olsa olsa “din anlayışı-bilim anlayışı” şeklindeki bir ilişki üzerinden gerçekleştiği söylenebilir. Bu nedenledir ki, “din ve bilim arasındaki çatışma iddiaları, öncelikli olarak iki olgunun ‘kuramsal’ değil, daha çok ‘kurumsal’ temeli olan tasavvurlar ekseninde okunmalıdır.”
Bazı önemli hususlar (Hz. Adem Konusu, Peygamberler, Suhuf ve Kitap)
Ortaçağ Konusu (Romanın ikiye bölünmesi, Asrı Saadet, Müslümanların öncü dönemi)
Bilim Devrimi: Paracelsus (1493 - 1541) - Nicolaus Copernicus (1473-1543) - Francis Bacon (1561-1626) - Galileo (1564-1642) - Johannes Kepler (1571 – 1630) - René Descartes (1596 - 1650) - Isaac Newton (1643-1727)
Varlık ve İnsan: (Varlığa bakış: Bütünlüklü – İndirgenmiş; İnsana bakışta indireme)
Bir Ayet & Bir Argüman Üzerine Tefekkür
“Rabbimiz bunu boş yere yaratmadın” // “God of The Gaps” (Boşlukların Tanrısı) argümanı
Yaprak neden yaşildir? (Cevap 1: “Allah öyle yarattı.” Cevap 2: Yapraklara yeşil rengi veren klorofil pigmenti fotosentezin gerçekleşmesini sağlayan kimyasal bir bileşendir (Tubitak).
Neyi bilebilirim? Kant – Hawking
Tanrı’nın varlığı bilimsel olarak kanıtlanabilir mi?
İnsan özgür müdür, yoksa her şey determinist midir?
Kuran evreni hangi fiziksel perspektifle açıklıyor? (Kimyevi – Kelami – Meşşai)
İlahi Dinler ve Özellikleri (Problemin Kök Nedeni?) - [İlahi Din, Allah tarafından indirilen inanç, ibadet ve ahlak sistemidir.]
Kavram Seti: Din, Bilim, bilimci, Bilimcilik (Scientism), Doğruluk, Kesin Doğruluk, Bilmek, “Doğa teolojisi” ve “Doğal teoloji”, Tümdengelim – Tümevarım, Deneme ve yanılma // İdeoloji ve Hurafeci/Yorumcu
Din Bilim İlişkileri (Hangi Bilim ve Hangi Din) - (Bilimde indirgemecilik)
Bilginin Kaynak ve Özellikleri: Nesnellik, tekrarlanabilirlik ve ölçülebilirlik // Bilimde tamamlanamazlık // Gödel
Din ve Bilimin Etkileşiminde Yaklaşımlar
4 yaklaşım ile (Uzlaşmacı, Yasalılık, Tamamlayıcı) // Bilim tamamlanmamış bir faaliyettir. Yasalılık: Bilim, sünnetullahı keşfetmenin (anlamanın) bir yoludur.
Din ve Bilimin Etkileşimi – Newton: Doğa, Tanrı’nın ikinci kitabıdır. Tanrı evreni yaratmış ve düzenlemiştir. Ancak Tanrı'nın yaratılış sonrası sürece müdahalesi de mümkündür. Kierkgaard: Bilim akılla anlaşılır, ancak iman bir “varoluş sıçramasıdır.”
İfadelerin Gramatik Ayırımı: Temel inanç ifadeleri YOL GÖSTERİCİ olarak kabul edilen ifadelerdir. Bu ifadelerde mantıksal bir temel de aramak anlamsızdır. "Din, bir illüzyondur." Freud. Freud’a şu sorulmalıydı: "Böyle bir ifadeyi hangi temele dayandırıyorsun?". İllüzyon gibi teorik terimleri, teorik olmayan bir gramer içinde kullanmak.
Sorunlu Yaklaşıma Bir Örnek: 19. yüzyılda açıklama getirme çabalarının yansımaları: İslam ve bilim: İslam bilim dinidir. // İslam ve akıl: İslam akıl dinidir. // İslam ve ilerleme: İslam terakki dinidir.
Konunun Ontoloji-Epistemoloji-Tarih-Psikoloji Yönü
Din ve Modern Bilim Arasında Köprü: Felsefe (Ontolojik ve kozmolojik sorular, Epistemolojik perspektif, Ahlak ve değerler, Varlık felsefesi-metafizik)
Gelecekteki İlişkiler: Tamamlayıcılık Yaklaşımının Geliştirilmesi, Etik ve Teknolojik Yaklaşım, Evrensel Değerler Yaklaşım
SON SÖZ: “Rabbimiz, sen bunları boş yere yaratmadın.”
